«Η πορνείαις πρότερον μεμεστωμένη παντοίαις, Χριστού νύμφη σήμερον εν μετανοία εδείχθης…» (Από την υμνολογία της 5ης Κυριακής των Νηστειών)
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: Εσύ, που ήσουν πριν μια ύπαρξη γεμάτη από λάγνη δυσωδία… σήμερα, με την μετάνοια, μεταμορφώθηκες σε αγνόψυχη νύφη του Χριστού!
Η 5η Κυριακή της Μεγάλης Σαρακοστής, είναι αφιερωμένη στην Οσία Μαρία την Αιγυπτία (6ος αιώνας μ.Χ.). Η εν λόγω Αγία του Χριστού, προβάλλεται δικαίως από την Εκκλησία ως ένα αιώνιο υπόδειγμα και σύμβολο δυναμικής μετανοίας. Η θαυμαστή μεταμόρφωσή της (από τα σκοτεινά πάθη της πορνείας και ακολασίας που αντιπροσώπευε πριν, στις φωτεινές αρετές της μετανοίας και ταπεινότητας που “ανασύρθηκαν από τα ερείπια” του υπαρξιακού “σεισμού” της…) ενέπνευσε απείρους ομοιοπαθείς ανθρώπους! Επειδή, μέσα στους αιώνες αμέτρητες ψυχές βρέθηκαν δέσμιες σε παρόμοιες συνθήκες φιλαμαρτήμονος εγκλωβισμού…, όταν θέλησαν να ελευθερωθούν και αποδράσουν από το σκοτάδι της αμαρτίας προς το Φως της μετανοίας… ακολούθησαν το λαμπρό παράδειγμα της Μαρίας!
Η ρωμαλέα μετανοητική “αναρρίχηση” της Οσίας Μαρίας, από τα βάραθρα της ηθικής διαστροφής όπου σερνόταν ως φιλαμαρτήμων γεωσκώληκας… στις κορυφές της αγνότητας και αγιότητας όπου υψώθηκε ως χρυσαετός υψιπετής… φανερώνει τον εκρητικό ψυχοδυναμισμό της εν Χριστώ μετανοίας! Γιατί, όταν η σπλαχνική Θεϊκή Αγάπη “στοχοποιήσει” έναν άνθρωπο, εμπαθή μεν αλλ’ αγαθής προαίρεσης… και η εξαγνιστική Θεία Χάρη επιπέσει χειμαρρωδώς επάνω σ’ αυτόν, τον μεταμορφώνει σύντομα σε ένα ένσαρκο ον αγγελοειδούς αγνότητας… ακόμα κι’ αν στην πρότερη (προ της μετανοίας) ζωή του είχε κυλισθεί μέσα σε ακάθαρτα πάθη, που τον δούλωσαν ψυχοσωματικά! Ακριβώς, επειδή κατά τους Αγίους μας: «Όπου επλεόνασεν η σατανική αμαρτία… υπερεπερίσσευσεν η Χάρις του Θεού!…».
Οι Άγιοι Πατέρες, ως βαθείς “ανατόμοι της ανθρώπινης ψυχής” γνωρίζουν άριστα την μεταπτωτική παθολογία της φύσεώς μας, φωτισμένοι από την Χάρη του Παναγίου Πνεύματος. Αναγνωρίζουν ρεαλιστικά την “δαιμονική δυναμική” των παθών… και την ομολογούν απερίφραστα: «Η σάρκα… λυσσάει για σάρκα!» (Μέγας Βασίλειος). Μας παρηγορούν, ωστόσο, λέγοντας ότι ο Θεός προσφέρει σε όσες ψυχές το επιθυμούν, μία θεραπευτική υπέρβαση αυτής της μεταπτωτικής κατάρας. Το μυστικό αυτής της θεραπείας έγκειται στον “εγκεντρισμό”, δηλαδή στον “εμβολιασμό” θεϊκών ιδιωμάτων στον άρρωστο πνευματικό οργανισμό του ανθρώπου, ώστε η δομικώς ενυπάρχουσα ερωτική έφεση της ψυχής του, από ανθρωπο-κεντρική… να μπορεί να γίνει Θεο-κεντρική και Χριστο-κεντρική!
Η “εμπειρία θέωσης” που κομίζουν οι Άγιοι της Ορθόδοξης Ανατολής, λοιπόν, μας αποκαλύπτει την ένθεη δυνατότητα “μεταστοιχείωσης” των ψυχών, και της μεταμόρφωσής τους: από ακόλαστες και λάγνες… σε νυν και αεί αγνές… για την Χριστώνυμη Παναγάπη! Η ανθρωπολογική αυτή επίγνωση ότι: «έρως… νικάται Έρωτι» (ότι, δηλαδή, οι ανθρώπινοι έρωτες… μόνο με τον ένθεο Έρωτα μπορούν να θεραπευτούν!) δίνουν στην ερωτική έφεση της ψυχής, θεϊκή υφή…! Η ερωτική ορμή της ανθρώπινης ψυχής -που κατά κανόνα κατευθύνεται, σπαταλάται και αχρηστεύεται… όταν προσφέρεται, ολοκληρωτικά και απόλυτα, σε όντα εμπαθή και θνησιγενή- αν ανακατευθυνθεί προς το τέλειο και αθάνατο ΟΝ… τον ΟΝΤΑ [ 1 ] για τον Οποίο, κυρίως, έχει προορισθεί και πλασθεί, επευλογείται με Θέωση…!
Η ανακατεύθυνση της νοητικής/καρδιακής προσοχής μας, από τα κτίσματα προς τον Κτίστη δεν σημαίνει αποσυντονισμό, αλλά “μεταστοιχείωση” της ψυχής και όλης της ανθρώπινης οντολογίας, ώστε η καρδιά μας ν’ αρχίσει να φλέγεται από θείο πόθο! Όπως γράφει ο Όσιος Ιωάννης της Κλίμακας: «Η θεϊκή αγάπη είναι πηγή αΰλου πυρός… και, όσο περισσότερο αναβλύζει, τόσο δριμύτερα αναφλέγει τον πόθο σε αυτούς που διψούν τον Θεό… αξεδίψαστα»! Με την ίδια αυτή σπουδή για δροσισμό της μεταφυσικής “φλογώσεώς” της, και η πρώην περιώνυμη εταίρα της Αλεξάνδρειας αρνήθηκε γενναία κι’ αποφασιστικά την πορνική ζωή… για να προσλάβει την αγνότητα! Μετά από εγκυλισμό στα δυσώδη πάθη της ακολασίας, ελκύστηκε από τον Θεό σε θερμή μετάνοια κι’ αποταγή της αμαρτίας, κι’ αμέσως παραδόθηκε στην εξαγνιστική Θεία Χάρη… μέσα από την ασκητική κάθαρση και την αγιαστική θεραπεία των αμαρτωλών ροπών της μεταπτωτικής μας φύσεως!
Η θεοπρεπής Αγάπη τίθεται ως “άστρο” στην κορυφή… ώστε να φωτίζει από ψηλά τους “αναρριχωμένους” στην Κλίμακα των αρετών, καθώς είναι η Αρετή εκείνη… που, περισσότερο από κάθε άλλη, “εξομοιώνει” τον άνθρωπο με τον Θεό, συμβάλλοντας δραστικά στην επίτευξη του “καθ’ ομοίωση” των πλαστουργικών προδιαγραφών του ανθρώπου! Σηματοδοτεί την κατάσταση των αΰλων αγγέλων και των εξαγνισμένων (από τα δάκρυα της μετανοίας…) ψυχών, τις οποίες ο Θεός “συλλαμβάνει” χρησιμοποιώντας ως “άγγιστρο” την ακατανίκητη Αγάπη του! Η μετάνοια, όταν καλλιεργείται μεθοδικά στην ψυχή μας, ενεργοποιεί την Θεία Χάρη που έχουμε λάβει όλοι οι Ορθόδοξοι Χριστολάτρες στο άγιο Βάπτισμα-άγιο Χρίσμα. Η ενεργοποίηση της Θείας Χάρης, με την μετάνοια, είναι αναγκαία… γιατί με την απρόσεκτη διαχείριση της ζωής μας, καταστήσαμε την Χάρη ανενέργητη μέσα στην καρδιά μας, “μπαζώνοντάς” την με τις αμαρτίες και τα πάθη μας!
Η μετάνοια της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας -μιας πρώην πόρνης, εθισμένης στην “ντόπα” των σαρκικών απολαύσεων- μπορεί να κατανοηθεί μόνο ως μέθεξη στις θαυμαστές ενέργειες της θείας Χάρης. Το θαύμα, που ξεκίνησε ως συνείδηση αναξιότητας… με την απώθηση της νεαρής πόρνης από μια αόρατη δύναμη που την εμπόδιζε να πλησιάσει για να προσκυνήσει το Τίμιο Ξύλο, και της επέτρεψε να πλησιάσει… μόνον όταν δεσμεύτηκε ν’ αλλάξει ζωή, συνεχίστηκε σε ολόκληρο τον μετανοητικό της βίο. Η βασανιστική ενθύμηση των ηδονών που απολάμβανε πριν, και η θαυμαστή εμφάνιση της Θεοτόκου κάθε φορά που λύγιζε από τον πειρασμό, καθώς και η αίσθηση της “πανταχού παρουσίας” του Θεού, που ζούσε αδιάλειπτα κι’ απολάμβανε εμψυχωτικά και παρηγορητικά μέσα στον ασκητικό της βίο… της ενέπνεαν ταυτόχρονα συντριβή αναξιότητας και γενναία εγκαρτέρηση όλων των δοκιμασιών που έπρεπε να υποστεί “εν υπομονή” για να φτάσει, τελικά, στη νίκη!
Κατά τήν διδασκαλία της Ορθόδοξης Ανατολής, η ενανθρώπηση του Χριστού απέβλεπε στην θέωση της ανθρώπινης φύσης! «Ο Θεός έγινε άνθρωπος… ώστε ο άνθρωπος να γίνει Θεός!» (Μέγας Βασίλειος) Συνεπώς, με την ένωση των δύο φύσεων, ανθρώπου και Θεού, που συντελέστηκε στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού, μπορούν πια να θεωθούν… και όσοι άνθρωποι μετέχουν στο Θεανθρώπινο Σώμα του Χριστού, μέσω των Μυστηρίων και της κατά Χριστόν ζωής και ασκήσεως. Ο άνθρωπος, όσο φιλαμαρτήμων και αν επιλέξει να είναι… ή σε όποια κατάσταση πνευματική και αν βρίσκεται, και σε όποιο βάραθρο ηθικής κατάπτωσης και αν έχει κατεβεί… μπορεί -αν θελήσει- να μεθέξει στην αγιαστική ενέργεια του Θεού -όπως η Οσία Μαρία η Αιγυπτία- με την προϋπόθεση ότι θα συναινέσει ελεύθερα στην αγνιστική ενέργεια της θείας Χάριτος επάνω σε ολόκληρη την ύπαρξή του.
Ο άνθρωπος που έχει ελκυσθεί στον Θείο Έρωτα… έχει τον νου και την καρδιά του μονίμως στραμμένα αποκλειστικά προς Εκείνον, την Σταυρωμένη Παναγάπη! Ο ανθρώπινος έρωτας “μεταστοιχειώνεται” σε θεϊκόν… όταν αποκαθαρθεί από τον εγωισμό και την προσκόλληση στα υλικά αγαθά, μετατρέποντας τον πόθο για τα κτίσματα σε πόθο για τον Κτίστη. Έτσι, η Ερωτική έφεση της ψυχής μας βρίσκει το πλήρες νόημά της και την απόλυτη ολοκλήρωσή της μόνον όταν απευθύνεται κι’ αναφέρεται στον Θεό. Η βαθειά ενωτική σχέση κάθε λογικής ψυχής με τον Χριστό, καλλιεργείται ως μυστήριο κατ’ εξοχήν Ερωτικό. Γιατί, οφείλουμε να αγαπούμε τον Θεό με όλη μας την καρδιά, με όλη την ψυχή και την διάνοιά μας! Τόσο, που να μην “περισσεύει” άλλη αγαπητική δύναμη μέσα μας, για να την προσφέρουμε και κάπου αλλού! Έτσι, γινόμαστε ολοκληρωτικά “δικοί Του”, άνθρωποι του Θεού!
Μέσα από μία τέτοια εμπειρία αγάπης, αφιερώνουμε ολόκληρο το ΕΙΝΑΙ μας στον Θεό. Ο ισχυρός Ερωτικός δεσμός της ψυχής μας μαζί Του, καταργεί τον χρόνο και τον θάνατο. Ο Χριστός είναι ο Μέγας “Εραστής και Ερώμενος” κάθε λογικού πλάσματος (ανθρώπου), που τον έπλασε με ιδιαίτερη προσοχή και του εμφύσησε το Πνεύμα Του και τον ανέπλασε με το πανάγιο Αίμα Του πάνω στον Σταυρό! Αν έχουμε αγαθή προαίρεση και σφοδρή επιθυμία να Τον γνωρίσουμε… Αυτός ο ίδιος θα φροντίσει να μας φέρει κοντά Του. Η άπειρη αγάπη Του θα γίνει μια θαλπνή μητρική αγκαλιά, που θα μας οδηγήσει αβίαστα κοντά Του… όπως η κλώσσα τα κλωσσόπουλα! Το να ποθούμε να γνωρίσουμε τον υπέροχο Πλαστουργό μας, είναι αρκετό για ν’ αρχίσει ν’ αλλάζει η ζωή μας. Είναι επαρκές για να γίνουμε δέκτες της αγαπητικής Του Χάριτος. Όλα… όσα απαιτούνται, θα τα φροντίσει Εκείνος!
Η δική Του “Σταυρωμένη Παναγάπη” πολιορκεί δυναμικά την ύπαρξή μας και κατακτά εξουσιαστικά -με την “εξουσία” της πραότητος και της ταπείνωσης- την καρδιά μας, χωρίς να προσβάλει την ελευθερία μας. Ο σφοδρός Πλαστουργικός Έρωτας του Θεού για τα λογικά πλάσματά Του, γίνεται φωτιά σωτηρίας για την ύπαρξή μας. Η άπειρη μεταπλαστική δύναμη της θείας Χάρης συντρίβει όλες τις άμυνες κι’ αναστολές της ανθρώπινης λογικής, και μας κατακυριεύει γλυκά με την εξουσία της Αγάπης Του…! Αυτός είναι ο Κύριός μας, ο ΩΝ και Εσόμενος, ο Αγαπών και ανταγαπώμενος. Αυτός είναι η ΖΩΗ… και η ζωή μας. Αυτός είναι η καρδιά μας, η αναπνοή μας, το είναι μας. Αυτόν μόνο έχουμε… και Αυτός μόνο “μας έχει” ολοκληρωτικά. Αυτόν μόνο θέλουμε… και δι’ Αυτού μαθαίνουμε να αγαπούμε θυσιαστικά όλους και όλα! Σε Αυτόν μόνο πιστεύουμε… σε Αυτόν μόνον ελπίζουμε… γι’ Αυτόν μόνο ζούμε…! Αυτός μας γεμίζει με την δική Του Χάρη και την δική Του Χαρά. Την αιώνια Χαρά της συμμετοχής στην άπειρη δόξα Του.
Η μεταστροφή της πρώην πόρνης και μετέπειτα Οσίας, θεωρείται (και είναι) ένα από τα πιο συγκλονιστικά υποδείγματα μετανοίας στην Ορθόδοξη παράδοσή μας. Η Μαρία, ζώντας στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου επιβιβάστηκε στις αρχές Σεπτεμβρίου… σε ένα πλοίο γεμάτο προσκυνητές, με προορισμό τα Ιεροσόλυμα… για τον εορτασμό της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού (14 Σεπτεμβρίου). Εν πλω προς τους Αγίους τόπους, η νεαρή πόρνη κατάφερε να “κολάσει” όλα τα αρσενικά που επέβαιναν στο πλοίο, χωρίς να αισθάνεται γι’ αυτό τύψεις! Καταπλέοντας στους Αγίους Τόπους, ακολούθησε το πλήθος που πήγαινε στον Ναό του Γολγοθά. Αλλ’ ενώ προσπαθούσε να εισέλθει στον Ναό για να προσκυνήσει τον Τίμιο Σταυρό, μια αόρατη δύναμη την εμπόδιζε. Κατανοώντας ότι, εκείνο που της απαγόρευε την είσοδο στον ιερό Ναό, ήταν ο αμαρτωλός τρόπος ζωής της… σοκκαρίστηκε, και νοιώθοντας βαθειά συντριβή μετανοίας, ξέσπασε σε απελπισμένους λυγμούς…
Στράφηκε τότε σε μια εικόνα της Θεοτόκου που υπήρχε στο προαύλιο του ναού, προσευχήθηκε θερμά και υποσχέθηκε ν’ αλλάξει ζωή… αν της επιτρεπόταν από την Παναγία να προσκυνήσει το Τίμιο Ξύλο. Μετά την προσευχή της η Μαρία ξαναπροσπάθησε να εισέλθει… και τότε εισήλθε ανεμπόδιστα! Βγαίνοντας, άκουσε μια φωνή που την προέτρεπε: «Μαρία, αν περάσεις τον Ιορδάνη ποταμό και βγεις στην έρημο, η ψυχή σου θα βρει ανάπαυση!». Η Μαρία, αποφασισμένη ν’ αλλάξει ζωή, διέσχισε τον Ιορδάνη ποταμό κι’ αποσύρθηκε στην έρημο… όπου έζησε για 47 χρόνια σε απόλυτη απομόνωση και άσκηση. Η μεταστροφή της ήταν ριζική. Από μια γυναίκα παραδομένη στις σαρκικές ηδονές… μεταμορφώθηκε -με την Χάρη του Θεού- σε “επίγειο άγγελο”, φτάνοντας σε δυσθεώρητα ύψη αγνότητας και αγιότητας. Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά την μνήμη της κάθε 1η Απριλίου, αλλά και κάθε 5η Κυριακή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, προβάλλοντας τον θαυμαστό βίο της ως πρότυπο ελπίδας για μετάνοια και σωτηρία κάθε αμαρτωλού… όπως εγώ.
Ένας ΚΑΚΟγηρος…
από το Άγιο Βουνό των ΚΑΛΟγήρων.
* * * * * * * * * * * * * * * * *
ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ-ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
[ 1 ] «Εγώ ειμί ο ΩΝ…» / Εγώ είμαι Αυτός που υπάρχει… ( Έξοδ. 3, 14)
